Inç , ,

Geçmişin En Ölümcül 10 Salgını

Bir hastalık küresel bir salgına dönüştüğünde pandemi ortaya çıkar. Son COVID-19 olan koronavirüs, artık bir pandemi olarak kabul ediliyor. Ölümcül virüs dünyanın her yerinden insanları etkiliyor, ülkelerin sınırlarını kapatmalarına, insanları içeride kalmaya teşvik etmelerine ve işletmelere faaliyetlerini durdurmaları için talimat vermelerine neden oluyor. Ancak bu, bir pandeminin aynı anda bu kadar çok yaşamı etkilediği ilk olay değil. Bu listede, geçmişin en ölümcül 10 salgını’ndan bazılarına göz atacağız.

#1 Cüzzam (Ortaçağ)

Cüzzam ("Hansen hastalığı" olarak da bilinir) sinirlere, deriye, gözlere ve solunum sistemine zarar verebilen, yavaş gelişen bir bakteriyel hastalıktır. Hastalıktan enfekte olanlar zayıf görme ve kas güçsüzlüğü yaşayabilir. Bazı hastalar artık ağrı hissedemez ve bu da ekstremitelerin kısmi kaybına neden olabilir. Hastalık binlerce yıl insanları etkiledi, ancak Orta Çağ'da Avrupa'da bir pandemi haline geldi. Enfekte insanlar gelidiklerinin anlaşılması için belirli giysiler veya zil takmak zorunda kaldı. Ancak birçok yere gitmeleri yasaklandı. Bu süre zarfında Avrupa'da yaklaşık 19.000 cüzzamlı evin var olduğuna inanılıyor. “Yaşayan ölüler” olarak adlandırılan cüzzamlılar günahla ilişkilendirildi ve hastaların eşyalarına el koyan sivil liderler tarafından yasal olarak ölü ilan edildi. Hala yılda yaklaşık 200.000 cüzzam vakası var, ancak şimdi ilaçla tedavi edilebiliyor. Bununla birlikte, bazı hastaların körlük ve felç gibi komplikasyonlar için devam eden tedaviye ihtiyacı vardır.

#2 Rus Gribi (1889–1890)

Rus gribi ("Asya gribi" olarak da bilinir), dünya çapında yaklaşık bir milyon insanı öldüren ölümcül bir grip salgınıydı. Salgın 1889'da yayılmaya başladı ve 19. yüzyılın en büyük grip salgınıydı. Aynı zamanda bakteriyoloji çağında meydana gelen ilk gerçek salgındı. İlk vakalar, Orta Asya'da Buhara'da (Türkistan), Kuzeybatı Kanada'da Athabasca'da ve Grönland'da bildirildi. Altı ay içinde, hastalık Rusya'nın Saint Petersburg kentini enfekte etti. Sadece dört ay sonra grip kuzey yarımkürede yayıldı. Dünya genelinde kentsel alanlarda hızlı vaka artışı bir pandemi yaratmaya yardımcı oldu.

#3 Üçüncü Kolera Pandemisi (1852–1860)

Yedi kolera salgınının en ölümcül olanı, 1852'den 1860'a kadar süren üçüncü büyük salgındı. İlk iki salgın gibi, üçüncüsü Hindistan'da ortaya çıktı ve Asya, Avrupa, Kuzey Amerika ve Afrika'ya yayıldı. 1854'te (en kötü yıl), kolera Büyük Britanya'da 23.000 kişiyi öldürdü. Üçüncü kolera salgını sırasında yaklaşık bir milyon insan hayatını kaybetti. Rusya, Chicago, Tokyo, İspanya, Venezuela ve Brezilya'dan birçok ölüm geldi. Kirlenmiş suyun koleranın nedeni olduğu düşünülüyordu İngiliz doktor John Snow, Londra'daki vakaları takip etti ve hastalığın bulaşmasının nedeni olarak kirli suyu tespit etti. Bulgularından sonra yerel vaka sayısı önemli ölçüde azalmış olsa da, sayılar birkaç yıl daha dünyanın diğer bölgelerinde artmaya devam etti.

#4 Çiçek hastalığı (1520)

Çiçek hastalığı yüzyıllar boyunca Avrupa, Asya ve Arabistan'da bir tehditti. Enfekte olan her 10 kişiden üçü öldü. İlk Avrupalı kaşifler virüsü, insanların hastalığa karşı bağışık olmadığı Yeni Dünya'ya getirdi. Günümüz Meksika'sı ve ABD, Eski Dünya'dakilerden çok daha yüksek ölüm oranlarını gördü ve bazı çiçek hastalığı salgınları salgın olarak kabul edildi. Burada, 1520'de Aztek İmparatorluğu'nu harap eden olaydan bahsedeceğiz. Ancak genel olarak, hastalığın tüm dünyaya yayılması onu bir pandemi haline getirdi. Kuzey ve Güney Amerika'da çiçek hastalığının yerli halkın yaklaşık yüzde 90'ını yok etmesi yaklaşık 100 yıl sürdü. Meksika'da nüfus, Avrupa fethinden önce 11 milyondan bir milyona düştü. Nihayetinde, ölümcül virüs İspanyolların Aztekler ve İnkaları yenmesinde yardımcı oldu, çünkü bu hastalık sayesinde nüfusları zar zor var oldu. Yüzyıllar sonra, çiçek hastalığı bir aşı tarafından durdurulan ilk virüs salgını oldu. 1980'de Dünya Sağlık Örgütü, çiçek hastalığının tüm dünyada ortadan kaldırıldığını ilan etti.

#5 Antoninus Vebası (165–180)

Antoninus Vebası 165-180'de meydana geldi ve sonunda yaklaşık beş milyon insanın hayatını aldı. Romalılar, Partlarla bir savaştan sonra hastalığı ülkelerine getirdiler. Hastalık Küçük Asya'da başladı. Daha sonra Yunanistan ve İtalya'ya yayıldı. Önümüzdeki yirmi yıl boyunca, Roma İmparatorluğu şimdiye kadar yaşadıkları hiçbir şeye benzemeyen bir salgın gördü ve yayılmanın zirvesinde, günde yaklaşık 2.000 ölüm görüyorlardı. Daha yoğun bölgelerde daha yüksek yüzdelerle tüm Roma İmparatorluğu'nun yüzde 7-10'unun öldüğü tahmin ediliyor. İmparatorluğun ortak yöneticileri Marcus Aurelius ve Lucius Verus bu dönemde öldüler. Birçok bilim adamı bunun bir çiçek hastalığı salgını olduğuna inanıyor.

#6 Asya Gribi (1957–58)

20. yüzyılda, ikinci büyük grip salgını, 1957'deki Asya gribiydi. Salgın, bir milyondan fazla ölümden sorumluydu. Asya gribi salgınının başlangıcında, virüs Çin ve çevresindeki bölgelere yayıldı. Aylar sonra, grip Amerika Birleşik Devletleri'ne ulaştı ve Birleşik Krallık'ta yaygındı. 1958'den sadece üç ay sonra, Amerika Birleşik Devletleri yaklaşık 70.000 ölümün Asya gribine bağlı olduğunu bildirdi. Sonunda pandemiyi kontrol altına almaya yardımcı olan bir aşı geliştirildi.

#7 Büyük Veba (1665–66)

İkinci Veba Salgını'nın bir parçası olarak, 1665 Büyük Veba, liderlerin hastalığın yayılmasını önlemeye yardımcı olmak için tüm kamuya açık alanları ve etkinlikleri kapatmalarına ve hastaları evlerinde karantinaya almalarına neden oldu. Toplamda, Londra nüfusunun yaklaşık yüzde 15'ini kaybetti. Şehir yaklaşık 69.000 ölüm kaydetmiş olsa da gerçek sayının 100.000'in üzerinde olduğuna inanılıyor. Bir evde veba ortaya çıktığında, kapıya "Rab bize merhamet et" yazılı kırmızı bir haç çizilmiş. Daha sonra cansız bedenler çıkarılıp ve bir araba ile veba çukuruna götürülüyordu.

#8 Kara Ölüm (1347–1351)

Tarihteki en yıkıcı pandemilerden biri 1300'lerin ortalarındaki Büyük Hıyarcıklı Veba namı diğer Kara Ölüm'dür. Çin'de 1330'larda ölümcül bir hıyarcıklı veba salgını başladı. Ülke en yoğun ticaret ülkelerinden biri olduğu için hastalık hızla başka yerlere yayıldı. 1347'ye gelindiğinde Kara Ölüm, bir Sicilya limanı olan Messina'ya birkaç enfekte gemi demirledikten sonra Avrupa'ya gelmişti. Sadece beş yıl sonra, veba Avrupa'da 20 milyondan fazla insanı öldürdü. Kara Ölüm'e Yersinia pestis bakterisinin neden olduğuna inanılıyor. Hastalık çoğunlukla enfekte olmuş fare ve pirelerin ısırıklarından insanlara bulaştı. Oradan insanlar arasında oldukça bulaşıcıydı. Veba, lenf bezlerinin şişmesi ile birlikte ateşe neden oldu. Hastalık aynı zamanda ciltte siyaha dönen kırmızımsı lekeler üretti, bu yüzden insanlar buna Kara Ölüm adını verdi.

#9 Üçüncü Veba Salgını (1855–1960)

1855'te, Xianfeng İmparatoru'nun Qing hanedanlığının hükümdarlığı döneminde, Çin'de Üçüncü Veba Salgını başladı. Bu ölümcül hıyarcıklı veba en sonunda Hindistan ve Hong Kong'u dolaşarak en az 12-15 milyon insanı öldürdü. Hindistan, 10 milyondan fazla ölümle en çok can kaybına uğradı. Bu, Avrupa toplumunu vuran üçüncü büyük hıyarcıklı veba salgınıydı. Hastalık başlangıçta Çin'in Yunnan kentinde bir madencilik patlaması sırasında pireler tarafından yayıldı. Üçüncü Veba Pandemisinden kaynaklanan kayıplar, 1960 yılında yılda 200'ün altına düştü. O sırada, Dünya Sağlık Örgütü vebanın artık aktif olmadığını belirledi.

#10 İspanyol Gribi (1918–1920)

Tarihteki en ölümcül grip salgını 1918'de başladı ve dünya nüfusunun yaklaşık üçte birine veya yaklaşık 500 milyon insana bulaştı. Tahminler farklılık gösterse de, İspanyol gribinin yaklaşık 50 milyon insanı öldürdüğüne inanılıyor. İlk grip dalgası 1918 baharında meydana geldi ve genellikle hafifti. İkinci dalga son derece bulaşıcıydı ve dünyaya intikamcı bir şekilde yayıldı. İspanyol gribi ilk olarak Avrupa, Amerika Birleşik Devletleri ve Asya'da görüldü. Grip kurbanları, semptomlar geliştirdikten sonra saatler ve günler içinde ölüyorlardı. ABD'deki ortalama yaşam süresi, İspanyol gribinin sadece bir yıl sürmesinden sonra 12 yıl azaldı. Okullar, özel evler ve diğer binalar, sağlık tesislerindeki aşırı kalabalık nedeniyle derme çatma hastaneler haline geldi. Karantinalar uygulandı, insanlara maske takmaları emredildi ve virüs ölümcül çalışmasını tamamlayana kadar işletmeler kapatıldı.

Ne Düşünüyorsun ?

Yazar İbrahim Özturhan

İbrahim, Piy10.com'un kurucusudur. Yeni listeler için araştırma yapmadığı ve ilginç bilgiler toplamadığı zamanlarda muhtemelen onu mutfakta  yemek yapıyorken yakalayabilirsiniz.

Yorumlar

Bir cevap yazın

Yükleme...

0

Japonlara Özgü 10 Sanat

Arkadan Görüntüsüyle Şaşırtan 10 İkonik Yer