Inç

Tarihteki En Önemli 10 Masa Oyunu

Binlerce yıldır, masa oyunları dünyanın her yerinden insanlar için bir eğlence kaynağı olmuştur. Bu oyunların birçoğunda özellikle çarpıcı olan şey, orijinal etik ve ahlaki değerlerinin, büyük işletmeler tarafından hızlı bir şekilde para kazanabileceklerini fark ederek aradan nasıl sıyrıldıklarıdır. Antik ve modern tarihin en önemli on masa oyunlarını burada bulabilirsiniz.

Listemize almadığımız diğer oyunları yorumlarda belirtebilirsiniz. Şimdi listemizi inceleyelim.

#1 Tafl

Tafl, Vikingler arasında çok popüler bir oyundu. Bir oyuncu şahını tahtanın ortasından kenarlara götürmeyi hedeflerken, diğeri onu yakalamak için elinden gelen her şeyi yapar. Tafl Avrupa'ya yayıldı  ve zamanının satrancı oldu; soylular tahtadaki becerileriyle övünürdü.

Tafl, Terry Pratchett’in Discworld serisine dayanan Thud oyunu için ilham kaynağı oldu. Hâlâ ara sıra Dünya Şampiyonası yapılıyor. Ancak bunların 86 nüfuslu bir adada gerçekleşmesi gerçeği, bunun gerçekte ne kadar bir "dünya" şampiyonası olduğundan şüphe duymama neden oluyor.

#2 The Landlord’s Game

The Landlord’s Game, 1903 yılında aktris Lizzie Magie tarafından icat edildi. Oyun alanı, oyuncuların satın alabileceği, dışarıda bir dizi mülk bulunan kare bir pistten oluşuyordu. Oyun tahtasında dört tren yolu, iki kamu hizmeti, bir hapishane ve oyunculara her geçtiklerinde 100 dolar kazandıran “Toprak Ana Ücret Üreten Emek” adlı bir köşe vardı.

Bunların hepsi oldukça tanıdık geliyor değil mi ? Gerçek şu ki, The Landlord's Game, Charles Darrow'un Monopoly'i icat etmesinden ve Parker Brothers'a satmadan otuz yıl önce patentlenmişti.

#3 Vaikuntapaali

Leela olarak da bilinen on altıncı yüzyıl Hint Vaikuntapaali oyunu, ahlak ve ruhaniyeti öğretmek için bir araçtı. Amerika'da Chutes and Ladders olarak lanse edilmeye devam eden oyundur. Orijinal versiyonda, bir merdivene tırmanmanın oyunculara aydınlanma arayışındaki iyi işlerin değerini göstermesi gerekiyordu. Yılanlar, hırsızlık ve cinayet gibi ahlaksızlıkların günahkara manevi zarar vereceğini göstermeyi amaçlıyordu.

İngilizler, oyunu on dokuzuncu yüzyılın sonlarında İngiltere'ye getirdiklerinde ahlaki öğretileri değiştirdiler. Orijinalinde ebedi bir Nirvana durumuna ulaşılabilmesine rağmen, İngilizlerin küçümsemeye düşkünlüğü, batı versiyonunda kişinin basitçe "başarı" elde ettiği anlamına geliyordu. 

#4 9 Taş

Tick-Tack-Toe'nun öncüsü olan 9 Taş, üçlü çizgiler oluşturmak amacıyla taşların bir ızgaraya yerleştirildiği bir oyundur. Tüm parçalar yerleştirildikten sonra, hamle başına bir boşluk hareket ettirilebilir. Bir oyuncu üçlü bir sıra oluşturduğunda, rakibinin taşlarından birini tahtadan çıkarabilir. İki taşa düşen ilk oyuncu kaybeder.

#6 Senet

Senet, var olduğu bilinen en masa oyunudur. Set, Mezar odalarında MÖ 3.500 yılına kadar bulundu, Tutankamon'un mezarında dört tane. Oyun tahtaları üç kare genişliğinde ve on kare uzunluğundaydı ve setlerde genellikle her oyuncu için beş ila yedi parça vardı. Orijinal kurallar kaybedilmiş olsa da, amacın, çubukları atılan zara eşdeğer olarak kullanarak tahta boyunca birinin taşlarını yarıştırmak olduğu konusunda genel bir fikir birliği vardır.

#7 Mancala

Mancala, aynı temel oyun yöntemine sahip bir oyun ailesini ifade eder. Sayma ve yakalama oyunları olarak bilinen ve bunların oynanan en eski oyunlar olabileceğini gösteren bazı kanıtlar var. Senet'ten bile önce, ancak daha fazla kanıt gerekiyor. Oyunu oynamak için ihtiyacınız olan tek şey bir parça yumuşak zemin ve bir avuç tohum veya çakıl taşı. Sıralar halinde delikler yan yana kazılır ve oyuncular tahtayı çevreleyen bir yolda her seferinde bir tane olmak üzere taşları dağıtır. Bir dizi hedef var; ancak her versiyonda zaferin anahtarı, temelde gerçekten hızlı saymaktan geçiyor.

#8 Chaupat

Hindistan'daki Chaupat oyunu ve yakından ilişkili Pachisi oyunu, Batı'da en iyi bilinen örneği çok basitleştirilmiş Kızma Birade r(Ludo)'in olduğu orijinal çapraz daire oyunudur. Oyuncular, deniz kabuklarının atılmasıyla belirlenen hareketlerle taşlarını tahta etrafında yarıştırmayı hedefler. Bir rakibin taşları aynı kareye konarak ele geçirilebilir ve aynı karedeki bir oyuncunun taşlarından iki tanesi bir "süper taş" olarak birleşebilir.

#9 Çaturanga

Bilinen Satrancın ilk atasıdır. Hindistan’da oynanmaktadır. Çaturanga o dönemde Hint ordusunun dört kısımdan oluşması nedeniyle (piyadeler, filler, süvariler, savaş arabaları (ya da bazen savaş gemileri) bu ismi almış ve 6. yüzyılda İran'a ve bir asır sonra Arabistan'a yayılmıştır.

Çaturangadaki taşlar satrançtaki taşların hemen hemen aynısıdır tabi kuralları da. Şah normal satrançtaki gibi hareket eder, ama oyun boyunca bir kez olmak üzere tehdit altında değilken bir at hamlesi yapma hakkı vardır. Rok yoktur. Vezir bir kare çapraz oynar. Fil iki kare çapraz oynar, arada taş varsa da üstünden atlayabilir. At bildiğimiz at gibi oynar. Kale bildiğimiz kale gibi oynar, piyade normal piyon gibi oynar, ama ilk hamlede iki kare oynayamaz. Terfi olayı da şu şekildedir; piyadeler son yataya ulaştıklarında açılışta o karede bulunan taşa terfi edebilirler, mesela b8'e ulaşan bir piyade ancak ata terfi edebilir. Ayrıca, terfinin olması için terfi edilecek türden bir taşın daha önceden kaybedilmiş olması gerekir, yani iki atınız tahtadaysa piyadeniz ata terfi edemez. Piyadeler doğal olarak e1 ve d8 karelerinde terfi edemezler. Mat ve pat da rakip şahı mat etmektir. Rakip şahı pat durumuna düşüren oyuncu oyunu kaybeder.

Ne Düşünüyorsun ?

Yazar İbrahim Özturhan

İbrahim, Piy10.com'un kurucusudur. Yeni listeler için araştırma yapmadığı ve ilginç bilgiler toplamadığı zamanlarda muhtemelen onu mutfakta  yemek yapıyorken yakalayabilirsiniz.

Yorumlar

Bir cevap yazın

Yükleme...

0

Efsanelerden Öteye Gitmeyen Dünyada Yaşamış 10 Irk

Düşündüğümüz Kadar Kötü Olmayan 10 Gıda Katkı Maddesi